Een werfkelder ligt onder het straatdek tegen een gracht.
Een werfkelder ligt onder het straatdek tegen een gracht.
Een werfkelder ligt onder het straatdek tegen een gracht. Vocht komt daar van meer kanten tegelijk, en het metselwerk is oud. De aanpak begint dus met kijken waar het water binnenkomt. Een wand van binnenuit afdichten kost vanaf € 75 per m2 wand; wat past, hangt af van steen, mortel en bron.
Bijgewerkt op 13 oktober 2026Een werfkelder is een opslagruimte of verblijfsruimte aan het water, gebouwd in de oever van de gracht en met een gewelf onder de straat. In Utrecht liggen ze aan beide zijden van de Oudegracht en de Nieuwegracht. Ze zijn eeuwenoud en gemaakt van bakstenen met kalkmortel.
Vroeger werden ze gebruikt voor opslag van handelswaar. Tegenwoordig zijn het vaak restaurants, winkels, kantoren of woonruimtes, en dat stelt andere eisen aan hoe droog en comfortabel ze moeten zijn.
Een werfkelder staat in een bijzondere positie. Aan de ene kant ligt het grachtwater, dat meebeweegt met het peil. Boven ligt de straat, waardoor regenwater en straatvuil via voegen naar beneden kan dringen. En onder en achter ligt de grond, met haar eigen vocht.
Daarbij is het gewelf zelf een natuurlijke vochtvanger: de koele muren laten warme lucht in de zomer condenseren. Zo komen er vaak meerdere bronnen samen, en dat maakt een droogte-oplossing meer dan één ingreep.
Voor je iets afdicht, moet je weten wat er gebeurt. Wordt de muur overal gelijkmatig vochtig met zouten, dan trekt er vocht uit de grond op. Komt het water op vaste plekken binnen, bijvoorbeeld in een voeg of rond een leiding, dan is het lekkage. Zitten er druppels op het gewelf in de zomer, dan is het condens.
Het onderzoek kijkt ook naar het straatniveau, de afvoer van regenwater en het peil van de gracht. Zie vochtmeting aan huis.
Oude baksteen is zachter en poreuzer dan moderne steen, en kalkmortel gedraagt zich anders dan cementmortel. Een harde, dichte afdichting kan het water onder het oppervlak vasthouden en de steen beschadigen, zeker als zouten kristalliseren.
Daarom wordt gekeken naar welke steen en mortel er zit en wat er al eerder is gedaan. Een goed afgestemde aanpak laat de muur kunnen ademen waar dat kan, en dicht af waar dat nodig is.
Aan de buitenkant van een werfkelder is vaak niet te komen: de straat ligt erboven, de gracht ernaast. Daarom wordt meestal van binnenuit gewerkt. Het oude, zoutrijke pleister gaat eraf en op de kale wand komt een minerale afdichtende mortel. Dat kost vanaf € 75 per m2 wand.
Scheuren, doorvoeren en de aansluiting tussen vloer en wand worden apart bekeken en gedicht. Zie ook kelder waterdicht maken voor de algemene werkwijze.
Het gewelf en de vloer vragen een eigen aanpak. Op een gewelf kan een afdichtende laag lastiger zijn, en daarom wordt vaak gekozen voor ventilatie en het wegnemen van condens in plaats van dichtzetten. Bij de vloer gaat het om de overgang naar de wand en eventuele water van onderen.
Een vloer van oude bakstenen of natuursteen wordt zo veel mogelijk behouden. Een afdichting onder de vloer is zelden mogelijk zonder de vloer te openen.
In een werfkelder is de lucht in de zomer vaak het probleem. Warme, vochtige buitenlucht komt binnen en slaat neer op de koele muren. Overdag ventileren is dan averechts. Beter is te luchten op koele momenten en een ontvochtiger te gebruiken waar nodig.
In een kelder die als ruimte wordt gebruikt, kan een mechanische ventilatie met ontvochtiging een blijvende oplossing zijn. Zie ventilatie tegen vocht en kelder ontvochtigen.
Veel werfkelders horen bij een monument of liggen in een beschermd stadsgezicht. Dan kunnen ingrepen aan muren, vloeren en gewelven vergunningplichtig zijn. De gemeente kan aangeven wat is toegestaan en welke materialen zijn gewenst.
Vraag dat vooraf na en noem het in je aanvraag. Zo kan het vakbedrijf er bij de offerte rekening mee houden. Meer over oude panden bij vocht in een grachtenpand.
Foto's van het gewelf, de wanden, de vloer en de plekken waar het water komt, het bouwjaar als je dat weet en of het een monument is. Schrijf erbij of de kelder wordt gebruikt voor opslag, horeca of wonen, en wanneer het vocht het ergst is.
Het vakbedrijf neemt contact met je op en komt de situatie bekijken. Het is een situatie waarin eerst meten vooraf gaat aan alles.
Vier korte stappen en, als je wilt, een paar foto's van de plek. Je aanvraag wordt doorgezet naar een vakbedrijf uit de provincie Utrecht, dat contact met je opneemt.
Het vakbedrijf komt de situatie bekijken: binnen en buiten wordt gemeten waar het vocht vandaan komt. Eerst de oorzaak, dan pas een voorstel.
Het vakbedrijf maakt de offerte, met elke post apart. Komt er iets onverwachts boven, dan hoort daar eerst overleg over te zijn.
Het vakbedrijf voert het werk uit en laat alles opgeruimd achter. Je hoort hoe lang de muur, kelder of kruipruimte nodig heeft om op te drogen.
De vragen die het vaakst gesteld worden, kort en eerlijk beantwoord.
Vaak veel droger, maar bij een gracht en een straatdek erboven is volledig droog niet altijd haalbaar. Er wordt gekeken wat in jouw kelder kan.
Een wand van binnenuit afdichten kost vanaf € 75 per m2 wand. Gewelf, vloer en doorvoeren staan apart op de offerte.
Liever niet. Cement is harder dan oude steen en kan schade geven. Kies materiaal dat bij het metselwerk past.
Bij een monument of in een beschermd stadsgezicht vaak wel. Vraag het vooraf na bij de gemeente.
Bij condens in de zomer wel. Tegen water uit de muur of de voegen niet.
Stel in een minuut je offerte samen. Een vakbedrijf uit de provincie Utrecht neemt contact met je op en komt de situatie bekijken met een vochtmeting aan huis.
Stel je offerte samen Zo werkt het